คลังตัวอย่างสัตว์มีกระดูกสันหลัง – พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา ๕๐ พรรษา สยามบรมราชกุมารี

สัตว์มีกระดูกสันหลังเป็นกลุ่มสัตว์ที่มีลักษณะสัณฐานวิทยาที่ซับซ้อน ดังนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างมีที่จะต้องมีการเก็บรักษาตัวอย่างเพื่อการศึกษาในระยะยาว ส่วนใหญ่จะถูกเก็บรักษาไว้ในสารละลายทั้งตัว อย่างไรก็ตาม ผิวหนัง โครงกระดูก กะโหลก และฟัน ก็เป็นชิ้นส่วนที่สำคัญที่ใช้จัดจำแนกชนิดของสัตว์มีกระดูกสันหลัง จึงอาจมีการเก็บตัวอย่างที่จำเพาะเหล่านี้แยกออกมา

คลังตัวอย่างปลา

ภัณฑารักษ์ : ผศ.ดร.วชิระ เหล็กนิ่ม

คลังตัวอย่างปลาเก็บรวบรวมตัวอย่างปลา ทั้งปลาน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม ตัวอย่างส่วนใหญ่ได้มาจากงานวิจัยของอาจารย์ในภาควิชาชีววิทยา ปลาทั้งหมดถูกเก็บรักษาไว้ในสารละลาย ดั้งเดิมแล้วตัวอย่างปลาถูกเก็บไว้ในสารละลายฟอร์มาลีน แต่เนื่องจากความเป็นพิษ ตัวอย่างที่เก็บใหม่จะเก็บรักษาไว้ในสารละลายเอทานอล70% ส่วนตัวอย่างเก่าที่ถูกทยอยเปลี่ยนถ่ายจากสารละลายฟอร์มาลีน มาอยู่ในสารละลายแอลกอฮอล์เช่นกัน คลังตัวอย่างปลาตั้งอยู่ในห้องคลังตัวอย่างเปียก บริเวณชั้น 1 ตึกพิพิธภัณฑ์ฯ ในคลังตัวอย่างมีตัวอย่างปลาที่ถูกเก็บรักษาไว้จำนวน 3,000 ตัวอย่าง จากปลา 880 ชนิด หรือคิดเป็น 41% ของจำนวนปลาที่พบทั้งหมดในประเทศไทย1

คลังตัวอย่างสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก และสัตว์เลื้อยคลาน

ภัณฑารักษ์: ดร.ศันสรียา วังกุลางกูล

คลังตัวอย่างสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกและสัตว์เลื้อยคลานเก็บรวบรวมตัวอย่างส่วนใหญ่จากประเทศไทยส่วนคาบสมุทร หรือคิดเป็น 90% ของตัวอย่างทั้งหมด ตัวอย่างส่วนใหญ่ถูกเก็บรักษาไว้ในสารละลายเอทานอล 70% นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างโครงกระดูก และผิวหนัง คลังตัวอย่างนี้เก็บรักษาตัวอย่างสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกจำนวน 1,376 ตัวอย่าง จาก 83 ชนิด หรือคิดเป็น 59% ของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกที่พบในประเทศ2 และตัวอย่างสัตว์เลื้อยคลานจำนวน 613 ตัวอย่าง จาก 148 ชนิด หรือคิดเป็น 46% ของสัตว์เลื้อยคลานในประเทศ3 ในจำนวนนี้มีตัวอย่างต้นแบบของ

ตุ๊กกายหมอบุญส่ง (Cyrtodactylus lekaguli Grismer et al, 2013)

และ ตุ๊กกายประดับดาว (Cyrtodactylus astrum Grismer et al, 2013) ด้วย

คลังตัวอย่างนก

ภัณฑารักษ์: ดร.พิพัฒน์ สร้อยสุข

คลังตัวอย่างนกเป็นคลังตัวอย่างใหม่ ที่เพิ่งเริ่มมีการเก็บรวบรวมตัวอย่างเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ ซึ่งตัวอย่างส่วนใหญ่ได้มาจากงานวิจัย โดยทั่วไปแล้วตัวอย่างนกจะถูกเก็บรักษาในรูปของผิวหนัง ปัจจุบันมีตัวอย่าง 73 ตัวอย่าง จากสัตว์ปีก 31 ชนิด

คลังตัวอย่างสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

ภัณฑารักษ์: พิพัฒน์ สร้อยสุข และอวัศยา พิมสาย

ตัวอย่างสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมส่วนใหญ่เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก โดยเฉพาะอันดับค้างคาว และสัตว์ฟันแทะมีการจัดเก็บทั้งแบบตัวอย่างดอง ตัวอย่างผิวหนัง และตัวอย่างกะโหลก ประกอบด้วยตัวอย่างที่ลงทะเบียนแล้วรวมทั้งสิ้น 629 ตัวอย่างจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 98 ชนิดในจำนวนนี้มีตัวอย่างต้นแบบของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดใหม่ 7 ชนิด ได้แก่

  •  ค้างคาวมงกุฎภูเขา (Rhinolophus monticolus Soisook et al., 2016)
  • ค้างคาวมงกุฎสามใบพัดเทาดำ (Rhinolophus francisithailandicus Soisook et al., 2015)
  • ค้างคาวแวมไพร์แปลงทองอารีย์ (Eudiscoderma thongareea Soisook et al., 2015)
  • ค้างคาวจมูกหลอดหูสั้นใต้ (Murinaguilleni Soisook et al., 2013)
  • ค้างคาวจมูกหลอดบาลา (Murina balaensis Soisook et al., 2013)
  • ค้างคาวหน้ายักษ์สามหลืบญวน (Hipposideros alongensissungi Thong et al., 2012)
  • พญากระรอกบินลาว(Biswamopyopterus laoensis Sanamxay et a., 2013)
นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อยู่ในกระบวนการลงทะเบียนอีกจำนวนมาก นับได้ว่าคลังตัวอย่างสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมของพิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา เป็นหนึ่งในคลังตัวอย่างอ้างอิงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย

1FROESE, R. & D. PAULY (eds.) 2016. FishBase. www.fishbase.org (accessed October, 1st 2016)

2CHAN–ARD, T. 2003. Amphibians in Thailand. Bangkok: Dan Suttha Printing Co., Ltd. [in Thai].

3NABHITABHATA, J., T. CHAN–ARD & Y. CHUAYNKERN 2000. Checklist of Amphibians and Reptiles in Thailand. Bangkok: Office of Environmental Policy and Planning (OEPP).

About